Sản xuất tại Việt Nam hay Trung Quốc: so sánh chi phí, thuế quan và chuỗi cung ứng
Những điều nhà quản lý thu mua cần nhớ
- Thuế nhập khẩu thay đổi liên tục: thuế Mỹ áp lên hàng xuất xứ Trung Quốc và cả hàng xuất xứ Việt Nam đều đã thay đổi nhiều lần từ năm 2025. Hãy xác nhận mức thuế hiện hành theo mã HTS và theo từng thị trường đích trước khi so sánh báo giá. Mọi con số in trong một bài viết chỉ nên xem là điểm tham khảo, không phải dữ kiện chắc chắn.
- Hàng cần nhiều công may có lợi thế ở Việt Nam: với thú bông và hàng dệt may, nơi thời gian may quyết định phần lớn giá thành, Việt Nam thường cạnh tranh tốt so với các tỉnh ven biển của Trung Quốc. Hãy so sánh báo giá thật cho đúng quy cách của bạn thay vì so mức lương bình quân.
- Trung Quốc vẫn giữ hai lợi thế rõ rệt: nguồn vải đa dạng có sẵn và chuỗi cung ứng linh kiện điện tử rất sâu.
- Quyết định dựa trên chi phí về đến kho: đơn giá cộng thuế hiện hành, cước vận chuyển và chi phí một lần (mẫu, khuôn, kiểm nghiệm), tính cho từng nơi sản xuất và từng thị trường.
Các nhóm thu mua khi so sánh Việt Nam và Trung Quốc không còn chỉ nhìn giá FOB. Họ so sánh chi phí về đến kho, mức độ rủi ro trước thay đổi chính sách thương mại, yêu cầu tuân thủ và thời gian sản xuất.
Với nhiều thương hiệu, câu hỏi không còn là “Việt Nam hay Trung Quốc” mà là sản phẩm nào nên làm ở đâu, và làm sao giữ được cả hai lựa chọn khi quy định thương mại liên tục thay đổi.
1. Thuế nhập khẩu: kiểm tra mức thuế hiện hành, đừng mặc định
Thuế nhập khẩu thường là yếu tố tạo chênh lệch lớn nhất về chi phí về đến kho giữa hai nước, đồng thời cũng là yếu tố kém ổn định nhất. Từ năm 2025, Mỹ đã nhiều lần thay đổi mức thuế bổ sung áp lên hàng từ Trung Quốc và từ các nước khác, trong đó có Việt Nam, và các mức đã công bố có lúc được điều chỉnh chỉ sau vài tuần. Một mức thuế được nêu trong bài viết, kể cả phiên bản trước của chính bài này, có thể đã lỗi thời khi bạn đọc.
Cách làm đúng: xác định mã hàng (mã HTS khi nhập vào Mỹ, mã CN khi nhập vào EU), tra mức thuế hiện hành cho từng nơi xuất xứ trong biểu thuế chính thức (với Mỹ là biểu thuế HTS của USITC), và nhờ đơn vị khai báo hải quan xác nhận tổng mức thuế, bao gồm mọi khoản thuế bổ sung áp dụng tại ngày nhập hàng.
Hải quan xác định xuất xứ theo nơi sản phẩm thực sự được làm ra, không phải nơi đóng gói hay nơi xuất hàng. Đưa hàng làm ở nước này đi vòng qua nước khác để đổi xuất xứ khai báo là hành vi chuyển tải bất hợp pháp, và người nhập khẩu sẽ bị xử phạt. Takara khai báo xuất xứ đúng nơi sản xuất thực tế.
Ngoài thị trường Mỹ, các hiệp định thương mại của Việt Nam (gồm EVFTA với Liên minh châu Âu, CPTPP và RCEP) có thể giảm thuế khi vào một số thị trường cho hàng đáp ứng quy tắc xuất xứ của từng hiệp định. Việc được hưởng ưu đãi phụ thuộc vào sản phẩm và nguồn gốc nguyên liệu, nên cần xác nhận cho từng lô hàng.
2. Nhân công và năng lực cắt may
Sản xuất thú bông vẫn cần nhiều nhân công. Đường may cong, lộn vải, thêu và gắn mắt an toàn phần lớn vẫn làm bằng tay, nên thời gian may chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành.
Chi phí nhân công tại Việt Nam nhìn chung thấp hơn các tỉnh sản xuất ven biển của Trung Quốc, và chênh lệch này có ý nghĩa nhất với sản phẩm cần nhiều công may. Lương ở cả hai nước đều tăng hằng năm và khác nhau theo vùng, theo nhà máy, nên phép so sánh hữu ích là hai báo giá cho cùng một quy cách, không phải số bình quân quốc gia.
3. Nhìn nhận khách quan cả hai phía: nguyên liệu và linh kiện điện tử
Việt Nam mạnh về cắt may, nhưng nhóm thu mua vẫn cần cân nhắc những giới hạn thực tế:
- Độ đa dạng của vải: Trung Quốc có các chợ vải tập trung lớn nhất thế giới, như Trung Đại (Quảng Châu) và Kha Kiều (Thiệu Hưng). Vải nhuộm theo yêu cầu đặc biệt thường tìm nhanh nhất ở đó.
- Vải chuyên dụng tại Việt Nam thường nhập khẩu: nhiều loại vải thú bông, như velboa lông ngắn mật độ cao hay nỉ polyester tái chế, được nhập khẩu. Khi vải không có sẵn trong nước, cần cộng thêm thời gian vận chuyển vào tiến độ.
- Linh kiện điện tử: với sản phẩm có module âm thanh, động cơ hay cơ cấu bên trong phức tạp, Trung Quốc vẫn là nguồn cung linh kiện sâu hơn và thường rẻ hơn.
Takara xác nhận tình trạng vải với nhà máy đối tác được giao ngay từ lúc báo giá và đưa thời gian nhập nguyên liệu vào tiến độ sản xuất. Với thú bông dáng tiêu chuẩn, catalogue hơn 500 rập mẫu có sẵn của Takara giúp rút ngắn khâu làm rập trước khi làm mẫu.
4. Bảng so sánh: sản xuất tại Việt Nam và Trung Quốc
Bảng dưới đây mang tính định tính, dựa trên kinh nghiệm Takara đặt hàng với nhà máy đối tác ở cả hai nước. Hãy dùng bảng để đặt câu hỏi, rồi quyết định dựa trên báo giá thật và mức thuế hiện hành.
| Tiêu chí | Việt Nam | Trung Quốc |
|---|---|---|
| Thuế nhập khẩu vào Mỹ | Kiểm tra mức hiện hành Đã thay đổi nhiều lần từ năm 2025. Xác nhận theo mã HTS của bạn. | Kiểm tra mức hiện hành Thuế bổ sung với hàng xuất xứ Trung Quốc cũng đã thay đổi nhiều lần. |
| Chi phí nhân công | Nhìn chung thấp hơn Có ý nghĩa nhất với sản phẩm cần nhiều công may. | Nhìn chung cao hơn ở các tỉnh ven biển Bù lại một phần nhờ tự động hóa và mật độ nhà cung cấp. |
| Tuân thủ và đánh giá nhà máy | Có nhà máy đối tác đã được đánh giá. Các chương trình như amfori BSCI, Sedex SMETA hay Disney FAMA chỉ có ở một số ít cơ sở và phù hợp với đơn hàng số lượng lớn. | Có các chương trình tương tự. Nhà nhập khẩu bán vào Mỹ cần sẵn sàng chứng minh chuỗi cung ứng theo Đạo luật Ngăn chặn Lao động Cưỡng bức Người Duy Ngô Nhĩ (UFLPA). |
| Nguồn vải | Vải chuyên dụng thường nhập khẩu. Cần tính thời gian vận chuyển. | Lựa chọn trong nước rất rộng, thường có trong vài ngày. |
| Vận chuyển đường biển đến bờ Tây nước Mỹ | Có tuyến đi thẳng từ Cát Lái (TP.HCM) và Hải Phòng. | Có tuyến đi thẳng từ Thượng Hải, Ninh Ba và Thâm Quyến. Thời gian vận chuyển tương đương, tùy hãng tàu và dịch vụ. |
5. Khuyến nghị cho nhà quản lý thu mua
Takara sản xuất hàng bản quyền và thú bông từ năm 2013, gồm hàng Pokémon tại Việt Nam, gia công OEM cho Tagger (Doraemon, Shin-chan, One Piece) và thú bông blind box cho Rohto. Từ kinh nghiệm đó, Takara đưa ra 3 khuyến nghị:
- Đưa Việt Nam vào danh sách báo giá cho hàng cần nhiều công may. Với thú bông, gối linh vật, túi vải và hàng dệt quảng cáo, Việt Nam thường đáng để báo giá. Hãy so sánh chi phí về đến kho với mức thuế áp dụng tại thời điểm đặt hàng.
- Bắt đầu từ rập có sẵn khi có thể. Với thú bông dáng tiêu chuẩn, chọn từ catalogue hơn 500 rập mẫu có sẵn của Takara giúp rút ngắn khâu làm rập và làm mẫu.
- Báo giá cả hai nơi cho sản phẩm cơ điện tử. Với đồ chơi kết hợp chi tiết nhựa đúc, module âm thanh và vỏ bông, hãy so sánh cả hai nước. Nơi sản phẩm thực sự được làm ra quyết định xuất xứ, nên cần xác nhận với đơn vị khai báo hải quan trước khi quyết định công đoạn nào làm ở đâu.